Jako Papağanı
Konuşturma Eğitimi
Jako papağanıma
konuşmayı öğretebilirmiyim, jakomun konuşması için ne yapmalıyım, konuşturmak
kolaymıdır, kaç kelime konuşabilir, önce hangi kelimeyi öğretmeliyim en çok
sorulan sorular arasındadır.Jako papağanları konuşma taklit yetenekleri
açısından en başarılı olan türlerdir, her ne kadar bu sıralama genel bir yol
gösterici olsa da her papağan kendi içerisinde değerlendirilmelidir. Bir Lori
30-40 kelime konuşabilirken bir jako sadece 1-2 kelime ile de sınırlı
kalabilir. Özellikle muhabbet kuşu ile sultan papağanın ıslığa benzer
seslerinin olduğu ve konuşmalarının zaman zaman zor anlaşıldığı, buna karşın
gri papağan, amazon, ara ve kakadunun çok net ve anlaşılır konuşabildiğini göz
önünde bulundurmakta yarar vardır.
Kalıtım,
bireysel yetenek, geçmiş deneyimler, eğitimde harcanan emek ve süre gibi
etmenlerin hepsi konuşma üzerinde etkilidir. Papağanlar sebep-sonuç ilişkisi
kurmada oldukça başarılıdırlar. Örneğin pek çok papağan telefon zili çaldığında
‘alo’, kapı çaldığında ise ‘kim o?’ dendiğini kısa sürede idrak edecek ve
ardından bunu kendiliğinden tekrarlamaya başlayacaktır.
Dolayısıyla bu
tür bir bağlantıyı kullanarak onunla gerçek anlamda bir iletişime
geçebilirsiniz. Banyo sırasında sürekli olarak ‘banyo’, yem kabının
değiştirilmesi sırasında ‘mamma’, sabahları onu ilk gördüğünüzde ‘günaydın’,
yatmadan ve ışıkları kapatmadan hemen önce ‘iyi geceler’ denilmesi bunlara
örnektir.
Bunların
sürekli olarak tekrarlanması sonucunda papağan gerçekleşen olay ile söylenen
kelimeyi bağdaştıracak ve bir süre sonra aç kaldığında ‘mamma’ diyerek, artık
uyumak istediğinde ise ‘iyi geceler’ diyerek size bu isteğini belirtecektir.
Bunun gibi örnekler çoğaltılabilir.
Örneğin onun
başını okşarken ‘kaşı-kaşı-kaşı-kaşı’ demeniz, omzunuza alırken ‘gel oğlum’
demeniz gibi. Hatta bir kişi ‘beni seviyor musun?’ dedikten sonra evde bulunan
diğer bir kişinin ‘çok seviyorum’ demesi ve bunun defalarca tekrarlanması
papağanın sorulacak ‘beni seviyor musun?’ sorusunun ardından ‘çok seviyorum’
demesine yol açacaktır.
İki kişiye
dayanan bu eğitimi Dr. İrene Pepperberg, dünyanın en meşhur papağanı olan Alex
isimli gri papağana uygulayarak ona pek çok objenin ismini söylemeyi, altıya
kadar varan objeleri saymayı, büyük-küçük ve renk ayrımını yapmayı öğretmiştir.
Papağanlara
Nasıl Konuşma Öğretilir?
Kuşların
konuşma yetenekleri, aynı cinsler içinde bile belirgin olarak
değişebilir.Afrika Gri Papağanı, tüm papağanlar arasında en doğal taklitçi
olarak kabul edilir. Aynı zamanda, kuşların çoğunlukla kadın ve çocukların
sesini erkeklere nazaran daha kolay taklit edebildiklerini aklınızda
bulundurunuz. Elde yetişen papağanlar, insan sesine daha fazla alışkın olmalarından
dolayı kendi ebeveynleri tarafından yetiştirilenlere göre çok daha erken
konuşmaya başlarlar. Fakat bir kuşu konuşmaya başlatmak için de başka hiçbir
kestirme yol yoktur. Bu tamamen bir sabır ve tekrar etme meselesidir. Ne kadar
fazla kuşu eğitmek için zaman ayırırsanız, o kadar çabuk öğrenir.
Bu işin
anahtarı cümleleri ve kelimeleri küçük parçalara bölmektir. Kuş bir kez ilk
bölümü başarı ile taklit edebilirse, sonrakileri üzerine ekleyerek devam edip
tüm kelime, cümle veya şiiri oluşturursunuz.
Bir kuşa
konuşmayı öğretirken ortamın sessiz olmasını sağlayınız. Kuşun bulunduğu yerden
başlayacak şekilde, bir günde bir çok kez ders verebilirsiniz. Eğer her sabah
aynı şekilde kuşunuza seslenirseniz, kısa zamanda o da benzer şekilde cevap
vermeye başlar. Detayları beş dakikalık
bir periyot boyunca kafese yakın oturarak açık bir şekilde tekrar ediniz. Her
şeyin çabucak olması için acele ettirmeyiniz, yoksa kafası karışabilir.
Evde oluşan
bazı sesleri hiç eğitim almadan kuşlar taklit edebilirler. Çalan bir telefon
buna tipik bir örnektir ve kuşun kusursuz tonlaması koşarak gelmenize sebep
olabilir. Bu, eğer ısrarla küfür ederse oldukça problem olabilir. Bu tür
davranışı düzeltmek oldukça zordur, ancak tekrarlamayı, uyaranı geri çekersek
kuş ses veya kelimeyi daha az aklında tutabilir.
Eğitim amacı
ile, düzenli tekrarlarla derslerinizi takviye etmek için bilgisayara bir
mikrofon aracılığı ile kendi sesinizi kaydedin veya kasete kaydedip
papağanınıza dinletebilirsiniz. Aynı şekilde olgun bir kuşu da konuşturmak
zordur, fakat konuşmayı öğrenmiş bir kuş da yaşamı boyunca kelime hazinesine
yenilerini ekleyecektir.